Wyjazd dziecka za granicę po rozstaniu rodziców potrafi stać się źródłem poważnego konfliktu. Jeden rodzic planuje wakacje, przeprowadzkę albo rozpoczęcie nowego życia za granicą. Drugi obawia się, że straci codzienny kontakt z dzieckiem albo zostanie postawiony przed faktem dokonanym.

W swojej praktyce radcy prawnego często spotykam się z pytaniem:

czy mogę zabrać dziecko za granicę, jeżeli drugi rodzic się na to nie zgadza?

Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, komu i w jakim zakresie przysługuje władza rodzicielska.

Samo to, że dziecko na co dzień mieszka z jednym z rodziców, nie oznacza jeszcze, że ten rodzic może samodzielnie decydować o każdym wyjeździe zagranicznym.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czy można wyjechać z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica,
• czy zgoda jest potrzebna również na wakacyjny wyjazd dziecka,
• co zrobić, gdy drugi rodzic odmawia zgody,
• czy zgoda na paszport oznacza zgodę na wyjazd,
• kiedy zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna,
• co może się wydarzyć, gdy dziecko zostanie wywiezione bez wymaganej zgody.

Czy można wyjechać z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica?

Jeżeli obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska i oboje mają prawo współdecydować o istotnych sprawach dziecka, decyzja o wyjeździe zagranicznym powinna zostać podjęta wspólnie.

Wynika to z art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.”

Polskie sądy od lat zaliczają wyjazd dziecka za granicę do istotnych spraw dziecka.

W praktyce oznacza to, że rodzic nie powinien wychodzić z założenia:

„dziecko mieszka ze mną, więc mogę zdecydować sam”.

Pierwszą rzeczą, którą sprawdzam w takiej sprawie, jest aktualny zakres władzy rodzicielskiej obojga rodziców oraz treść wcześniejszych orzeczeń sądu.

A jeśli chodzi tylko o wakacje?

To jeden z najczęstszych błędów.

Rodzice często zakładają, że zgoda drugiego rodzica może być potrzebna przy przeprowadzce na stałe, ale nie przy tygodniowym czy dwutygodniowym wyjeździe wakacyjnym.

Polskie sądy przyjmują jednak, że również czasowy wyjazd dziecka za granicę, w tym wyjazd wakacyjny, należy do istotnych spraw dziecka.

Jeżeli więc drugi rodzic ma prawo współdecydować o takich sprawach, również taki wyjazd powinien zostać z nim uzgodniony.

Oczywiście czym innym jest z punktu widzenia późniejszej oceny sprawy dwutygodniowy urlop, a czym innym przeprowadzka do innego kraju, zmiana szkoły i przeniesienie tam całego centrum życia dziecka.

Nie oznacza to jednak, że krótki wyjazd można zawsze zorganizować bez wiedzy i zgody drugiego rodzica.

Kiedy zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna?

Nie wystarczy odpowiedzieć na pytanie, czy drugi rodzic ma „ograniczoną władzę rodzicielską”.

Trzeba sprawdzić, w jakim dokładnie zakresie sąd tę władzę ograniczył.

Zgoda może nie być konieczna przykładowo wtedy, gdy drugi rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo jego władza została zawieszona.

Inaczej należy oceniać ograniczenie władzy rodzicielskiej. Samo ograniczenie nie oznacza automatycznie utraty prawa do współdecydowania o zagranicznych wyjazdach dziecka.

Dlatego analizując taką sprawę, sprawdzam przede wszystkim sentencję wyroku rozwodowego albo postanowienia sądu rodzinnego.

To z treści orzeczenia powinno wynikać, jakie uprawnienia zachował każdy z rodziców.

Dziecko mieszka ze mną. Czy to wystarczy?

Nie.

Ustalenie miejsca pobytu dziecka przy matce albo ojcu nie jest równoznaczne z uzyskaniem pełnej swobody w podejmowaniu wszystkich decyzji dotyczących dziecka.

To szczególnie istotne po rozwodzie.

Może zdarzyć się, że dziecko stale mieszka z jednym rodzicem, ale drugi rodzic nadal zachowuje pełną władzę rodzicielską albo prawo do współdecydowania o najważniejszych sprawach.

Miejsce pobytu dziecka i zakres władzy rodzicielskiej to dwie różne kwestie i nie należy ich ze sobą utożsamiać.

Czy zgoda na paszport oznacza zgodę na wyjazd?

Nie.

Zgoda na wydanie dziecku paszportu i zgoda na konkretny zagraniczny wyjazd to dwie odrębne kwestie.

To, że rodzic kilka miesięcy wcześniej zgodził się na wyrobienie dziecku dokumentu, nie oznacza, że automatycznie zaakceptował każdą późniejszą podróż, a tym bardziej przeprowadzkę dziecka do innego państwa.

W praktyce jest to ważne, ponieważ rodzice często powołują się na zgodę udzieloną przy wyrabianiu paszportu jako dowód zgody na późniejszy wyjazd.

Nie należy tych dwóch decyzji automatycznie ze sobą utożsamiać.

W jakiej formie powinna być zgoda na wyjazd dziecka?

Przepisy nie wprowadzają jednego urzędowego formularza zgody rodzica na zagraniczny wyjazd dziecka.

Z punktu widzenia praktyki rekomenduję jednak formę pisemną.

Dobrze, aby z dokumentu jasno wynikało:

• które dziecko ma wyjechać,
• z kim podróżuje,
• do jakiego państwa,
• w jakim terminie,
• czy chodzi wyłącznie o wyjazd czasowy.

Im bardziej precyzyjna zgoda, tym mniejsze ryzyko późniejszego sporu o to, na co drugi rodzic rzeczywiście się zgodził.

Przy niektórych podróżach warto również wcześniej sprawdzić wymagania państwa docelowego albo przewoźnika dotyczące dokumentów osoby podróżującej z dzieckiem.

Co zrobić, gdy drugi rodzic nie zgadza się na wyjazd?

Brak zgody nie oznacza automatycznie, że wyjazd jest niemożliwy.

Jeżeli rodzice nie potrafią porozumieć się w istotnej sprawie dziecka, można zwrócić się do sądu opiekuńczego o jej rozstrzygnięcie.

W praktyce oznacza to możliwość wystąpienia do sądu o zgodę na wyjazd dziecka.

Sąd ocenia konkretną sytuację, kierując się przede wszystkim dobrem dziecka.

W zależności od charakteru wyjazdu znaczenie mogą mieć między innymi:

• cel wyjazdu,
• jego długość,
• wiek dziecka,
• sytuacja zdrowotna dziecka,
• więź dziecka z obojgiem rodziców,
• sposób wykonywania dotychczasowych kontaktów,
• warunki pobytu za granicą,
• sytuacja szkolna dziecka,
• możliwość dalszego utrzymywania relacji z drugim rodzicem.

Przy planowanej przeprowadzce analiza jest oczywiście znacznie szersza niż przy krótkim wyjeździe wakacyjnym.

Co jeśli jeden rodzic wyjedzie mimo sprzeciwu drugiego?

Tutaj sytuacja może stać się znacznie poważniejsza.

Jeżeli rodzic samodzielnie podejmuje decyzję należącą do istotnych spraw dziecka, mimo że drugi rodzic ma prawo współdecydowania, może mieć to znaczenie w późniejszych postępowaniach dotyczących wykonywania władzy rodzicielskiej.

Jeszcze poważniejsza sytuacja powstaje wtedy, gdy dziecko zostaje wywiezione do innego państwa albo pozostaje tam wbrew prawom drugiego rodzica.

W określonych przypadkach może zostać wszczęte postępowanie dotyczące powrotu dziecka do państwa, w którym wcześniej znajdowało się jego zwykłe miejsce pobytu.

Polskie sądy rozpoznające takie sprawy badają między innymi, czy doszło do bezprawnego przemieszczenia lub zatrzymania dziecka i czy istnieją podstawy do zarządzenia jego powrotu.

Nie jest to natomiast zwykła sprawa o to, któremu rodzicowi należy „przyznać dziecko”.

To odrębne zagadnienie prawne, które zawsze wymaga indywidualnej analizy.

Drugi rodzic chce wywieźć dziecko. Co zrobić?

Jeżeli istnieje rzeczywista obawa, że drugi rodzic planuje wyjazd z dzieckiem wbrew Twojej woli, nie warto czekać do dnia planowanego wyjazdu.

W takiej sytuacji trzeba przede wszystkim sprawdzić:

• zakres władzy rodzicielskiej,
• dotychczasowe orzeczenia dotyczące dziecka,
• miejsce pobytu dziecka,
• charakter planowanego wyjazdu,
• posiadane dowody dotyczące planów drugiego rodzica.

Sama wiadomość SMS albo e-mail, w którym rodzic informuje, że „nie wyraża zgody”, może mieć znaczenie dowodowe, ale nie zawsze wystarczy do realnego zabezpieczenia sytuacji.

W zależności od okoliczności warto rozważyć odpowiednie postępowanie przed sądem rodzinnym i możliwość zabezpieczenia sytuacji dziecka.

W sprawach, w których istnieje ryzyko szybkiego wyjazdu, czas reakcji może mieć bardzo duże znaczenie.

Wyjazd dziecka a rozwód

Problem zagranicznego wyjazdu dziecka często pojawia się już w trakcie rozwodu.

Prowadząc sprawy o rozwody w Pile, zwracam uwagę nie tylko na samo rozwiązanie małżeństwa, ale również na to, jak sytuacja rodziny będzie wyglądała po wydaniu wyroku.

Jeżeli jeden z rodziców już podczas rozwodu planuje przeprowadzkę do innego miasta albo za granicę, warto omówić to z pełnomocnikiem odpowiednio wcześnie.

Znaczenie mogą mieć wtedy między innymi:

• sposób wykonywania władzy rodzicielskiej,
• miejsce pobytu dziecka,
• kontakty,
• przyszła szkoła,
• odległość pomiędzy rodzicami,
• sposób podejmowania najważniejszych decyzji dotyczących dziecka.

Z mojego doświadczenia wynika, że wiele późniejszych konfliktów można ograniczyć, jeżeli te kwestie zostaną zauważone już na etapie sprawy rozwodowej.

Radca prawny – rozwody w Pile i sprawy rodzinne

Rozwód rodziców małoletniego dziecka bardzo rzadko jest wyłącznie sprawą o zakończenie małżeństwa.

Równie ważne mogą być kwestie władzy rodzicielskiej, kontaktów, alimentów, miejsca pobytu dziecka oraz sposobu podejmowania decyzji dotyczących jego przyszłości.

Dlatego jako radca prawny prowadzący rozwody w Pile analizuję sytuację klienta również pod kątem problemów, które mogą pojawić się już po zakończeniu postępowania rozwodowego.

Planowana przeprowadzka albo wyjazd dziecka za granicę jest właśnie jednym z takich zagadnień.

Dobry prawnik rozwodowy powinien nie tylko reagować na istniejący konflikt, ale również przewidywać, które kwestie mogą stać się jego źródłem w przyszłości.

FAQ – wyjazd dziecka za granicę

Czy matka może wyjechać z dzieckiem za granicę bez zgody ojca?

Jeżeli ojciec ma prawo współdecydować o istotnych sprawach dziecka, wyjazd powinien zostać z nim uzgodniony. Jeżeli rodzice nie mogą dojść do porozumienia, sprawę może rozstrzygnąć sąd opiekuńczy.

Czy ojciec może zabrać dziecko za granicę bez zgody matki?

Obowiązują te same zasady. Prawo nie uzależnia ich od tego, czy z dzieckiem chce wyjechać matka, czy ojciec. Znaczenie ma zakres władzy rodzicielskiej każdego z rodziców.

Czy na wakacje za granicą potrzebna jest zgoda drugiego rodzica?

Jeżeli drugi rodzic wykonuje władzę rodzicielską i ma prawo współdecydowania o istotnych sprawach dziecka, również zagraniczny wyjazd wakacyjny powinien zostać z nim uzgodniony.

Czy zgoda na paszport wystarczy na wyjazd dziecka?

Nie należy utożsamiać zgody na wydanie paszportu ze zgodą na konkretny zagraniczny wyjazd dziecka. Są to dwie odrębne kwestie.

Co zrobić, gdy drugi rodzic odmawia zgody na wyjazd?

Można wystąpić do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie tej istotnej sprawy dziecka. Sąd oceni okoliczności konkretnej sprawy, kierując się dobrem dziecka.

Czy ograniczenie władzy rodzicielskiej oznacza, że zgoda nie jest potrzebna?

Nie zawsze. Trzeba dokładnie sprawdzić treść orzeczenia sądu i ustalić, jakie uprawnienia do współdecydowania pozostawiono drugiemu rodzicowi.

Czy radca prawny w Pile może prowadzić sprawę o zgodę na wyjazd dziecka?

Tak. Radca prawny w Pile może reprezentować rodzica w sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej, miejsca pobytu dziecka, kontaktów oraz rozstrzygnięcia o zagranicznym wyjeździe dziecka.

Radca prawny czy adwokat w Pile w sprawie rodzinnej?

Zarówno radca prawny, jak i adwokat w Pile mogą reprezentować klienta przed sądem rodzinnym. Wybierając pełnomocnika, warto zwrócić uwagę przede wszystkim na jego doświadczenie w prowadzeniu rozwodów oraz spraw dotyczących dzieci.

Czy planowany wyjazd dziecka warto omówić już podczas rozwodu?

Tak. Jeżeli przeprowadzka lub zagraniczny wyjazd są realnie planowane, warto uwzględnić ten problem już przy ustalaniu stanowiska dotyczącego władzy rodzicielskiej, miejsca pobytu dziecka i kontaktów.

Podsumowanie

Wyjazd dziecka za granicę nie powinien być traktowany wyłącznie jako decyzja organizacyjna jednego z rodziców.

Jeżeli oboje rodzice mają prawo współdecydować o istotnych sprawach dziecka, decyzja o zagranicznym wyjeździe powinna zostać podjęta wspólnie.

Dotyczy to nie tylko przeprowadzki na stałe, ale również wyjazdów czasowych.

Jeżeli porozumienia nie ma, właściwą drogą jest uzyskanie rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego, a nie stawianie drugiego rodzica przed faktem dokonanym.

W praktyce przed planowanym wyjazdem warto odpowiedzieć na trzy pytania: jaki jest zakres władzy rodzicielskiej, czy istnieje zgoda drugiego rodzica i co dokładnie wynika z dotychczasowych orzeczeń sądu.

To pozwala uniknąć sytuacji, w której zwykły plan wakacyjny albo przeprowadzka stają się początkiem poważnego sporu rodzinnego.