Niepłacenie alimentów może prowadzić nie tylko do narastania zadłużenia, lecz także do wszczęcia egzekucji komorniczej, postępowania karnego czy działań podejmowanych przez organy gminy. Nie każda zaległość oznacza jednak automatycznie popełnienie przestępstwa niealimentacji. Znaczenie mają tu między innymi wysokość długu, przyczyny niewykonywania obowiązku oraz sytuacja osoby uprawnionej. Wyjaśniamy, kiedy sprawę można skierować do komornika, a kiedy zastosowanie znajduje art. 209 Kodeksu karnego.

Z tego artykułu dowiesz się:

• kiedy niepłacenie alimentów stanowi przestępstwo;
• kiedy można skierować sprawę o alimenty do komornika;
• czym jest bezskuteczna egzekucja alimentów;
• kiedy Policja podejmuje działania w sprawie niepłacenia alimentów;
• jak złożyć zawiadomienie o niepłaceniu alimentów;
• jakie konsekwencje grożą za niepłacenie alimentów.

Co grozi za niepłacenie alimentów?

Jeżeli osoba zobowiązana nie płaci zasądzonych alimentów, wierzyciel może skierować sprawę do komornika, nie czekając, aż powstanie kilkumiesięczny dług. Odpowiedzialność karna za niepłacenie alimentów jest natomiast możliwa wtedy, gdy sprawca uchyla się od obowiązku, a zaległości osiągną równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych lub gdy opóźnienie świadczenia nieokresowego wyniesie co najmniej trzy miesiące. W sprawach wymagających oceny konkretnej sytuacji pomoc może zapewnić radca prawny w Pile.

Kiedy uchylanie się od płacenia alimentów jest przestępstwem?

Przestępstwo niealimentacji zostało uregulowane w art. 209 Kodeksu karnego. Samo powstanie długu nie wystarczy – odpowiedzialność karna może powstać wtedy, gdy osoba zobowiązana uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem, albo inną umową. Jeżeli łączna wysokość powstałych zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych albo opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej trzy miesiące, sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli niepłacenie alimentów dodatkowo naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do dwóch lat.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba mająca zaległości alimentacyjne automatycznie popełnia przestępstwo. Przy ocenie sprawy liczą się konkretne okoliczności, w tym rzeczywiste możliwości wykonywania obowiązku i postawa zobowiązanego. Indywidualną sytuację można omówić w ramach porad prawnych w Pile.

Komornik a alimenty – kiedy można rozpocząć egzekucję?

Egzekucja alimentów jest niezależna od postępowania karnego. Jeżeli zasądzone świadczenie nie zostało zapłacone w terminie, osoba uprawniona może wystąpić o jego przymusowe wyegzekwowanie – nie trzeba czekać, aż zaległość osiągnie próg wymagany przez art. 209 Kodeksu karnego. Wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów można złożyć do komornika właściwego zgodnie z zasadami ogólnymi, a także do komornika sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela. W sprawach o alimenty komornik ma obowiązek z urzędu przeprowadzić dochodzenie w celu ustalenia zarobków, stanu majątkowego oraz miejsca zamieszkania dłużnika. Jeżeli podjęte środki okażą się bezskuteczne, Policja może na wniosek komornika przeprowadzić czynności zmierzające do ustalenia miejsca zamieszkania i miejsca pracy dłużnika.

Jeśli problem z alimentami pojawia się w trakcie rozpadu małżeństwa, warto równolegle uporządkować także sprawy rozwodowe w Pile oraz ustalić, jakie żądania powinien obejmować pozew o rozwód.

Bezskuteczna egzekucja alimentów – co oznacza dla wierzyciela?

Pojęcie bezskutecznej egzekucji alimentów ma szczególne znaczenie na gruncie przepisów dotyczących pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W rozumieniu tych przepisów bezskuteczność egzekucji oznacza sytuację, w której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Ustawa obejmuje tym pojęciem również określone przypadki postępowania upadłościowego oraz sytuacje, w których nie można wszcząć lub prowadzić egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi przebywającemu poza granicami Polski. Bezskuteczna egzekucja alimentów może mieć znaczenie między innymi dla ubiegania się – po spełnieniu pozostałych ustawowych warunków – o świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz dla podjęcia dalszych działań wobec dłużnika alimentacyjnego.

Problemy związane z alimentami często pojawiają się równolegle z innymi sprawami wynikającymi z rozstania małżonków. W postępowaniach obejmujących rozwody w Pile konieczne może być uregulowanie nie tylko obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, lecz także innych kwestii dotyczących ich sytuacji po rozwodzie. Niezależnym zagadnieniem pozostaje natomiast podział majątku po rozwodzie w Pile, który dotyczy rozliczeń majątkowych między byłymi małżonkami i nie zastępuje ani postępowania o alimenty, ani egzekucji zaległych świadczeń alimentacyjnych.

Policja a niepłacenie alimentów – kiedy podejmowane są działania?

Policja nie zastępuje komornika i nie zajmuje się bezpośrednim ściąganiem długu alimentacyjnego. Może natomiast przyjąć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa niealimentacji oraz wykonywać czynności w postępowaniu karnym. Co do zasady ściganie przestępstwa określonego w art. 209 § 1 lub § 1a Kodeksu karnego następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Jeżeli jednak pokrzywdzonemu przyznano świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu. Zawiadomienie o niepłaceniu alimentów można złożyć również w prokuraturze.

Postępowanie karne dotyczące niealimentacji może toczyć się niezależnie od egzekucji komorniczej, a także równolegle ze sprawą rodzinną. Osoba, która prowadzi lub planuje rozwód bez orzekania o winie, powinna pamiętać, że sposób rozwiązania małżeństwa nie uchyla obowiązku alimentacyjnego wynikającego z orzeczenia, ugody lub umowy. Jeżeli postępowanie rozwodowe już się toczy, istotne może być również odpowiednie przedstawienie stanowiska dotyczącego alimentów i innych kwestii rodzinnych w odpowiedzi na pozew rozwodowy.

Opinia eksperta

Jak złożyć zawiadomienie o niepłaceniu alimentów?

Zawiadomienie o niepłaceniu alimentów powinno umożliwiać organom ustalenie, z czego wynika obowiązek alimentacyjny, za jaki okres świadczenia nie zostały zapłacone i jaka zaległość powstała. Warto wskazać wysokość alimentów, okres niealimentacji, dane osoby zobowiązanej oraz informacje o ewentualnych częściowych wpłatach. Jeżeli w danej sprawie ściganie następuje na wniosek, w zawiadomieniu warto jednoznacznie zawrzeć również wniosek o ściganie sprawcy. Jeżeli prowadzona jest egzekucja komornicza alimentów, pomocne będą także sygnatura postępowania oraz dokumenty dotyczące jego przebiegu.

Do zawiadomienia można dołączyć między innymi:

• wyrok, ugodę, umowę lub inny dokument określający obowiązek i wysokość alimentów,
• zestawienie zaległych alimentów ze wskazaniem okresów, za które świadczenia nie zostały zapłacone,
• potwierdzenia otrzymanych częściowych wpłat lub inne dokumenty pozwalające ustalić rzeczywistą wysokość zadłużenia,
• dokumenty dotyczące egzekucji alimentów prowadzonej przez komornika, w tym informacje o stanie zadłużenia lub przebiegu egzekucji,
• dokumenty i inne materiały obrazujące sytuację osoby uprawnionej, w szczególności jej podstawowe potrzeby oraz skutki braku otrzymywania należnych alimentów.

Samo powstanie zaległości nie przesądza jednak o odpowiedzialności karnej za niealimentację. Konieczna jest ocena, czy zachowanie osoby zobowiązanej spełnia wszystkie znamiona określone w art. 209 Kodeksu karnego, w tym czy można mówić o uchylaniu się od wykonania obowiązku alimentacyjnego. W razie wątpliwości adwokat w Pile lub radca prawny może pomóc ocenić sytuację, ustalić właściwy tryb działania, przygotować zawiadomienie albo inne pismo oraz reprezentować klienta w toku postępowania.

Alimenty a inne sprawy po rozwodzie

Spór o alimenty bywa tylko jednym z kilku zagadnień wymagających uregulowania po rozstaniu. Przed rozpoczęciem postępowania warto ustalić, ile kosztuje rozwód i jakie kwestie powinny zostać rozstrzygnięte w postępowaniu rodzinnym. Egzekucja alimentów pozostaje jednak odrębna od wzajemnych rozliczeń finansowych byłych małżonków.

FAQ